Regions of India Module-3

 

 भारतातील धर्म :Religion in India

१) हिंदू :

शिंधू पासून हिंदू, वेदात सांगितलेला धर्म

इतर नांवे : वेदिक, सनातन , आर्य ,ब्राम्हणी ई.

भारतात किमान ८०% या धर्माचे अनुयायी , भारतातील बहु संख्याकाचा धर्म , जगातील चौथा क्रमांक, लोकसंख्येत तिसरा

कालखंड : indus नंतर (ई.स.पु. तीन हजार )

संस्थापक :- कोणीही नाही ( शंकराचार्य )

धर्म ग्रंथ : वेद ( ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद,अथर्ववेद ) पुराणे, स्मृती ( मनुस्मृती , याज्ञवल्क ,नारद ई.)

ब्राम्हनके, अरनके ,उपनिषदे , महाकाव्य (रामायन , महाभारत )

तत्त्वज्ञान आणि वर्तन प्रणाली :

१) कर्म- पुर्नजन्म -पाप , पुण्य स्वर्ग नरक नशीब

२)पुरुषार्थ ( धर्म, अर्थ , काम आणि मोक्ष)

३) आश्रम व्यवस्था ( ब्रम्हचर्य-२५ वर्षा पर्यंत – ग्रहस्थ -वय२५-५० -वानप्रस्थ -५१-७५-सन्यास ७६ ते मृत्यू किमान १००)

४)१६ संस्कार

ब्रम्हचर्य ची सुरुवात उपनयन संस्कार

ग्रहस्थ- ची सुरवात

गर्भधान पहिला तर श्राद्ध शेवटचा संस्कार

जन्मा नंतर -नामकरण आणि मृत्यू नंतर अंत्यसंस्कार ई.संस्कार महत्वाचे

५)वर्ण – ब्राम्हण, क्षेत्रीय , वैश्य, शुद्र

अनेक पंथ : शैव, वैष्णव, नाथ, भागवत इ

 

 

 

 

जैन :

अल्पसंख्याक धर्म दक्षिण भारतात मुख्यतः

जीन म्हणजे शरीरावर नियंत्रण जीनेन्द्रीय म्हणजे जैन

तीर्थकारांचा धर्म म्हणजे जैन

पहिला तीर्थकर -ऋषभ देव तर २४ वा महावीर

ग्रंथ :

आगम

·        मूलाचार

·        तत्त्वार्थ सूत्र

·        रत्नकरण्ड श्रावकाचार

·        पुरुषार्थ सिद्धयुपाय

 

तत्त्वज्ञान आणि वर्तन प्रणाली :

१) ईश्वर संकल्पना :

विश्व पुद्गल (अणु ) पासून निर्माण , प्रत्येक जीवात ईश्वर आहे.

२)सप्ततत्व शिद्धांत :जीव , आजीव , आस्त्रव ,बंध,संवर,निर्जरा  , मोक्ष

३) अनेकांत वाद :

४)श्रमण परंपरा

अहिंसा ,सत्य ,अस्तेय , ब्रम्हचर्य , अपरीगृह

पंथ : दिगंबर, स्वेताबर

बौद्ध :

ई.पु . ५-६ वे शतक

संस्थापक: शिद्धार्थ  गोतम बुद्ध

ग्रंथ : त्रिपिठक- सुत्त, विनय . अभिधम्म, धम्म पद , बुद्ध आणि त्यांचा धम्म

 तत्त्वज्ञान आणि वर्तन प्रणाली:

०१)त्रि शरण :

बुद्ध , धम्म आणि संघ यांना शरण जाने

०२)चार आर्य सत्य :

दुख, दुख समुदाय , दुख निरोध , दुख मुक्तीचा मार्ग

३) अष्टगिक मार्ग

सम्यक -दृष्टी , संकल्प , वाचा, कर्म, आजीविका , व्यायाम , स्मृती , समाधी

४) तत्व : प्रज्ञा , शील , करुणा ,

शीख :

गुरूंचा धर्म :